„Tworzenie systemu poetyckiego: rozwój współczesnego polskiego języka poetyckiego (1795–1918)” – kwota dofinansowania: 545 340 zł.

Jej projekt łączy przetwarzanie języka naturalnego, lingwistykę korpusową i modelowanie ilościowe, traktując dziewiętnastowieczną poezję jako materiał do analizy komputerowej na dużą skalę.

Podstawą badań będzie cyfrowy korpus tekstów poetyckich, wzbogacony o ustrukturyzowane metadane i poddany anotacji morfosyntaktycznej dostosowanej do historycznej polszczyzny. W analizie wykorzystane zostaną metody stylometryczne, miary bogactwa i dyspersji leksykalnej oraz ilościowa analiza wersyfikacji, realizowane z użyciem narzędzi rozwijanych w CLARIN-PL (m.in. WebSty, LEM, CompCorp), a także autorskich procedur w R i Pythonie. Osobnym komponentem jest modelowanie relacyjne, integrujące cechy językowe z danymi historyczno-społecznymi.

Częścią projektu jest trzymiesięczny staż badawczy w Instytucie Literatury Czeskiej Czeskiej Akademii Nauk w Pradze, jednym z czołowych europejskich ośrodków komputerowej analizy wiersza. Efektem prac będą nie tylko publikacje naukowe, ale też otwarte, ponownie wykorzystywalne zasoby cyfrowe: korpus z metadanymi, udokumentowane skrypty analityczne i procedury zapewniające powtarzalność badań.

Projekt wpisuje się w profil Politechniki Wrocławskiej jako ośrodka technologii językowych i wzmacnia obecność uczelni w europejskiej sieci CLARIN ERIC.

„Enancjoselektywne reakcje utleniania katalizowane przez mini-białka nitroksylowe” – kwota dofinansowania: 760 987 zł.

Celem projektu jest stworzenie innowacyjnych, zrównoważonych katalizatorów. Nowe biokatalizatory, tzw. „sztuczne enzymy”, powstaną poprzez połączenie unikalnych właściwości minibiałek ze stabilnymi rodnikami nitroksylowymi. Opracowane układy umożliwią wydajne i selektywne przekształcanie alkoholi w wartościowe związki chiralne.

Otrzymane rezultaty mają potencjał, by obniżyć koszty oraz ograniczyć negatywny wpływ na środowisko podczas produkcji leków i środków ochrony roślin. Badania te bezpośrednio wpisują się w zasady zielonej chemii oraz promowanie nowoczesnych, ekologicznych technologii.

Ważnym elementem realizowanego projektu jest rozwój mobilności międzynarodowej oraz budowanie współpracy naukowej z czołowymi ośrodkami na świecie. W tym celu dr inż. Mateusz Piotr Sowiński odbędzie 6-miesięczny staż naukowy na prestiżowym Stanford University w USA. Wyjazd ten pozwoli na nowatorskie połączenie bio- i elektrokatalizy w zespole prof. Song Lina – pioniera w zakresie metod elektrochemicznych, które rozwijają syntezę organiczną i umożliwiają bardziej zrównoważone procesy chemiczne.

„Równoległe uczulanie luminescencji w zakresie widzialnym i bliskiej podczerwieni w nanokryształach domieszkowanych jonami lantanowców dla stymulacji optogenetycznej i bioobrazowania” – kwota dofinansowania: 503 067 zł.

W swoim projekcie nasz naukowiec projektuje nanokryształy domieszkowane jonami lantanowców, które działają jak miniaturowe przetworniki światła. Głównym celem jest opracowanie nowej generacji nanomateriałów do teranostyki, czyli metodologii łączącej diagnostykę i terapię.

Jednym z wyzwań współczesnej medycyny, w tym optogenetyki, jest ograniczona zdolność światła widzialnego do przenikania przez tkanki. Problem ten można obejść, wykorzystując bezpieczne promieniowanie bliskiej podczerwieni (NIR), które dociera znacznie głębiej do wnętrza organizmu. Opracowywane w projekcie nanocząstki będą pełnić funkcję dwutorowych konwerterów światła – będą przekształcać promieniowanie NIR w światło widzialne, umożliwiając zdalną aktywację neuronów, a jednocześnie emitować promieniowanie NIR o niższej energii pozwalające na ich śledzenie w organizmie. Taka podwójna funkcjonalność jest kluczowa dla skuteczności i bezpieczeństwa przyszłych terapii. Istotnym wyzwaniem pozostaje jednak konkurencja między procesami o tę samą energię wzbudzenia, co prowadzi do osłabienia sygnałów.

W swoim projekcie dr inż. Wojciech Piotrowski zbada różne strategie uczulania luminescencji, czyli zwiększania intensywności emisji światła poprzez modyfikację struktury i składu nanokryształów. Pozwoli to wskazać mechanizmy odpowiedzialne za wydajną emisję zarówno w zakresie widzialnym, jak i NIR. Szczególną uwagę poświęci łączeniu różnych metod wzmacniania luminescencji, którego potencjał nie został dotąd jednoznacznie potwierdzony eksperymentalnie.

Kluczowe wyniki projektu zostaną zweryfikowane podczas stażu badawczego w BAM w Berlinie, w grupie dr Ute Resch-Genger, specjalizującej się w standaryzacji i certyfikacji metod spektroskopowych.

„Badanie struktury fazowej gęstej materii QCD za pomocą sygnałów wieloprzekaźnikowych pochodzących z supernowych zapadania jądra” – kwota dofinansowania: 611 200 zł.

Projekt dotyczy badania materii w ekstremalnych warunkach panujących we wnętrzach masywnych gwiazd, które kończą swoje życie jako supernowe zapadania jądra. Szczególne znaczenie ma równanie stanu gęstej materii, opisujące zależności między jej ciśnieniem, gęstością i energią. Jego poznanie może pomóc wyjaśnić zarówno mechanizm eksplozji, jak i fundamentalne procesy z zakresu fizyki jądrowej oraz cząstek elementarnych.

Źródłem informacji o wnętrzu supernowej są fale grawitacyjne i neutrina. Oba sygnały powstają głęboko w centrum zapadającej się gwiazdy i docierają do obserwatorów wcześniej niż światło emitowane po dotarciu fali uderzeniowej do jej powierzchni. Ich łączna analiza pozwala więc badać procesy, których nie można obserwować bezpośrednio, w tym właściwości materii o bardzo dużej gęstości.

Celem projektu jest opracowanie nowoczesnych modeli supernowych z wykorzystaniem wielkoskalowych symulacji komputerowych. Badania obejmą m.in. możliwe stany i przemiany fazowe materii opisywanej przez chromodynamikę kwantową (QCD), czyli teorię oddziaływań między podstawowymi składnikami jąder atomowych.

Udoskonalone modele pozwolą określić, w jaki sposób właściwości gęstej materii wpływają na przebieg eksplozji oraz sygnały neutrinowe i fale grawitacyjne. Porównanie wyników symulacji z danymi z detektorów może przybliżyć nas do lepszego zrozumienia praw fizyki obowiązujących w warunkach niemożliwych do odtworzenia na Ziemi.